श्री महाभारत  »  पर्व 12: शान्ति पर्व  »  अध्याय 342: सृष्टिकी प्रारम्भिक अवस्थाका वर्णन, ब्राह्मणोंकी महिमा बतानेवाली अनेक प्रकारकी संक्षिप्त कथाओंका उल्लेख, भगवन्नामोंके हेतु तथारुद्रके साथ होनेवाले युद्धमें नारायणकी विजय  »  श्लोक 86-87
 
 
श्लोक  12.342.86-87 
त्रयो हि धातव: ख्याता: कर्मजा इति ते स्मृता:।
पित्तं श्लेष्मा च वायुश्च एष संघात उच्यते॥ ८६॥
एतैश्च धार्यते जन्तुरेतै: क्षीणैश्च क्षीयते।
आयुर्वेदविदस्तस्मात् त्रिधातुं मां प्रचक्षते॥ ८७॥
 
 
अनुवाद
शरीर में तीन धातुएँ हैं - वात, पित्त और कफ। ये सभी कर्म से उत्पन्न मानी गई हैं। इनका समुदाय त्रिधातु कहलाता है। जीव इन्हीं धातुओं के कारण जीवित रहते हैं और इनके क्षीण होने पर दुर्बल हो जाते हैं। इसीलिए आयुर्वेद के विद्वान मुझे 'त्रिधातु' कहते हैं। 86-87॥
 
The three metals in the body are Vata, Pitta and Kapha. All of them are considered to be born out of karma. Their community is called Tridhatu. Living beings sustain life due to the presence of these metals and become weak when they get depleted. That is why scholars of Ayurveda call me 'Tridhatu'. 86-87॥
 ✨ ai-generated
 
 
  Connect Form
  हरे कृष्ण हरे कृष्ण कृष्ण कृष्ण हरे हरे। हरे राम हरे राम राम राम हरे हरे॥
  © 2026 vedamrit.in All Rights Reserved. Developed by acd