श्रीमद् भागवतम  »  स्कन्ध 12: पतनोन्मुख युग  »  अध्याय 11: महापुरुष का संक्षिप्त वर्णन  »  श्लोक 44
 
 
श्लोक  12.11.44 
विष्णुरश्वतरो रम्भा सूर्यवर्चाश्च सत्यजित् ।
विश्वामित्रो मखापेत ऊर्जमासं नयन्त्यमी ॥ ४४ ॥
 
 
अनुवाद
ऊर्ज मास में, विष्णु सूर्य रूप में, अश्वतर नाग रूप में, रम्भा अप्सरा रूप में, सूर्यवर्चा गंधर्व रूप में, सत्यजित् यक्ष रूप में, विश्वामित्र ऋषि रूप में और मखापेत राक्षस रूप में शासन करते हैं।
 
On the month of Urja, Vishnu rules in the form of Sun God, Ashvatara Naga, Rambha Apsara, Suryavarcha Gandharva, Satyajit Yaksha, Vishwamitra Muni and Makhapeta Rakshasa.
तात्पर्य
इन सभी सूर्य-देवताओं और उनके सहयोगियों का उल्लेख कूर्म पुराण में प्रभागों में इस प्रकार किया गया है:

धातर्यमा च मित्रश्च

वरुणश्च केन्द्र एव च

विवस्वान् अथ पूषा च

पर्जन्यश्च चान्शुर एव च

भगस त्वष्टा च विष्णु च

आदित्य द्वादश स्मृतः

पुलस्त्यः पुलहस् चात्रिर

वसिष्ठोऽथंगिरा भृगुः

गौतमोऽथ भारद्वाजः

कश्यपः क्रतुर एव च

जमदग्निः कौशिकश्च च

मुनयो ब्रह्म-वादिनाः

रथक्रच कपि अथोजश्च च

ग्रामणीः सुरुचिस तथा

रथ-चित्रस्वनः श्रोता

अरुणः सेनजित् तथा

तार्क्ष्य अरिष्टनेमिष च

ऋतजित् सत्यजित् तथा

अथ हेतिः प्रहेतिश्च च

पौरूषेयो वधस तथा

वारयो व्याघ्रस तथापश च

वायुर्विद्युद दिवाकरः

ब्रह्मपेतश च विपेन्द्र

यज्ञपेतश च रक्षक:

वासुकिः कच्चनिरस च

तक्षक: शुक्र एव च

इलापत्रः शंखपालस

तथैरवत्-संज्ञितः

धनन्जयो महापद्मस

तथा कर्कोत्को द्विजः

कम्बलोऽश्वतरश चैव

वहन्त्य एनं यथा-क्रमम्

तुम्बुरुर नारदो हाहा

हुहुर विश्ववसु तथा

उग्रसेनो वासुरूसीर

विश्ववसुर अथापराः

चित्रसेनस तथोर्नायूर

धृतराष्ट्रो द्विजोत्तमः

सूर्यवर्चा द्वादशैते

गंधर्व गायतम वरः

कृतस्थली अप्सरो-वर्य

तथान्या पुंजिकस्थली

मेनका सहजन्या च

प्रम्लोचा च द्विजोत्तमः

अनुम्लोचा घृतचि च

विश्वाचि कौरवशि तथा

अन्या च पूर्वचित्तः स्याद्

अन्या चैव तिलोत्तमा

रम्भा चेति द्विज-श्रेष्ठस

तथैवपसरसः स्मृताः

 
 समीक्षित और संदर्भानुकूल अनुवाद (Contextual Translation)